Nie ma na świecie nic równie potężnego jak pomysł, którego czas właśnie nadszedł -Wiktor Hugo

Podmioty ES

Instytucje ekonomii społecznej są podmiotami gospodarczymi i społecznymi działającymi we wszystkich sektorach. Jej instytucjonalne ramy odpowiadają mniej więcej granicom szeroko rozumianego sektora pozarządowego. Podmioty, takie jak stowarzyszenia, fundacje prowadzące działalność gospodarczą lub odpłatną działalność pożytku publicznego, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, tworzące trzeci sektor (funkcjonuje także określenie trzeci system) nazywane są "tradycyjną" ekonomią społeczną. Z kolei dopiero powstające typy podmiotów, takie jak: spółdzielnie socjalne, przedsiębiorstwa społeczne, centra integracji społecznej, zakłady aktywności zawodowej, warsztaty terapii zajęciowej, określane są jako "nowa" ekonomia społeczna.
 
Za podstawę ekonomii społecznej uchodzi zjawisko przedsiębiorczości społecznej. Przy czym, wskazaną podstawę należy wyodrębnić z szerokiego obszaru ekonomii społecznej, czyli trzeciego systemu (sektora pozarządowego) obejmującego zarówno działania sektora obywatelskiego, jak i instytucje ekonomii społecznej. W ostatnim okresie pojęcie ,,ekonomia społeczna" (gospodarka społeczna) ulega znacznej popularyzacji zarówno w skali lokalnej, jak i ogólnopolskiej. Wśród nich omawiany termin nie jest jednoznacznie zdefiniowany. Wspólną przesłanką ujęć definicyjnych jest stwierdzenie, iż ekonomia społeczna radzi sobie z zaspokajaniem i wypełnianiem potrzeb, których nie mogą wypełnić inne sektory. Mimo zróżnicowania form prawno-organizacyjnych można przyjąć katalog wspólnych cech dla podmiotów ekonomii społecznej, a mianowicie:
- prymat celów indywidualnych i społecznych nad kapitałem,
- dobrowolne i otwarte członkostwo,
- demokratyczna kontrola sprawowana przez członków (z wyjątkiem fundacji),
- połączenie interesów członków, użytkowników i interesu ogólnego,
- rozwijanie i przyjmowanie wartości solidarności i odpowiedzialności,
- autonomiczne zarządzanie i niezależność od władz państwowych,
- podstawowe nadwyżki przeznaczane są na stały rozwój celów i usług dla członków lub wspólnych zadań.
 
Cechy świadczące o znaczeniu społecznym, gospodarczym i politycznym ekonomii społecznej można scharakteryzować poprzez następujące elementy:
- oparta jest na wartościach solidarności i osobistego zaangażowania w proces aktywnego obywatelstwa,
- generuje miejsca pracy o wysokiej jakości i ulepsza poziom życia, oferuje ramy dla nowych form przedsiębiorczości i pracy,
- odgrywa bardzo ważną rolę w rozwoju lokalnym i spójności społecznej,
- polega na odpowiedzialności społecznej,
- jest czynnikiem demokracji,
- bierze udział w tworzeniu stabilności i pluralizmu ekonomii rynkowej,
- odpowiada wartościom i strategicznym celom Unii Europejskiej: spójność społeczna, pełne zatrudnienie i walka przeciwko biedzie i wykluczeniom społecznym, demokracja uczestnicząca, lepsze rządy i stały rozwój.
 
Nawiązując do ostatniego wyliczenia, zrealizowanie przedstawionych wyżej priorytetów umocni pozycję sektora ekonomii społecznej w Unii Europejskiej. Wytyczne Komisji Europejskiej odnośnie rozwoju gospodarki społecznej zakładają, iż:
- ma przyczynić się do większej efektywności i konkurencji,
- jest dużym, potencjalnym źródłem nowych miejsc pracy, nowych form przedsiębiorczości i zatrudnienia,
- zaktywizuje obywateli przez uczestnictwo w organizacjach typu ,,członkowskiego",
- sprzyja woluntarystycznemu zaangażowaniu obywateli,
- zwiększa solidarność i poczucie wspólnoty,
- przyczynia się do integracji gospodarek (zwłaszcza w kontekście UE) .